چین برای مادورو فداکاری نکرد | درسهای دستگیری مادورو برای متحدان چین | ایران میداند حمایت پکن لفظی است
به گزارش اقتصادنیوز، آخرین بازدیدکنندگان خارجی که پیش از قرار ملاقات برنامهریزینشده با سربازان آمریکایی با نیکلاس مادورو در کاراکاس دیدار کردند، دیپلماتهای ارشد چینی بودند.
اکونومیست در گزارشی نوشت: تنها چند ساعت پیش از آنکه نیکلاس مادورو از اتاق خوابش ربوده شود، مادورو میزبان هیئتی به سرپرستی فرستاده ویژه شی جینپینگ در آمریکای لاتین بود. رئیسجمهور خندان ونزوئلا با ستایش قدرت روابط استراتژیک کشورش با چین، اعلام کرد: چین و ونزوئلا! متحد!؛ بنابراین، درک اینکه چرا چین با چنین شوکی به مداخله خیرهکننده دونالد ترامپ در ونزوئلا واکنش نشان داد، دشوار نیست. آمریکا نهتنها یکی از نزدیکترین متحدان چین در آمریکای جنوبی را به اسارت گرفت، بلکه محدودیتهای قدرت چین را نیز آشکار کرد.
اقتصادنیوز: ریچارد هاس رئیس پیشین شورای روابط خارجی آمریکا در تحلیلی به بررسی پیامدهای ربودن نیکلاس مادورو توسط نیروهای ویژه آمریکا میپردازد. آیا دکترین ترامپ در ونزوئلا آغازگر عصر جدیدی از بینظمی جهانی و تقسیم جهان میان قدرتهاست؟
برخی پرسیدهاند که آیا اقدامات آمریکا در کاراکاس میتواند راه را برای اتفاقی مشابه در تایپه هموار کند؟ اگر آمریکا نشان داده است که میتواند قوانین بینالمللی را به سخره بگیرد و رهبر خارجی را که دوست ندارد برباید، چه چیزی مانع از آن میشود که چین الگوی او را در تنگه تایوان دنبال کند؟ اما این قیاس چندان دقیق نیست.
مانع چین، احترام به قوانین بینالمللی نیست؛ چرا که این کشور بازگشت تایوان را یک مسئله کاملاً داخلی میبیند. نگرانی اصلی چین این است که آیا تهاجم به تایوان موفقیتآمیز خواهد بود یا خیر. از این منظر، مورد ونزوئلا چندان آموزنده نیست. هدف چین بسیار فراتر از بیرون کشیدن یک مستبد است؛ هدف آنها تصاحب کامل یک دموکراسی پویاست و دفاع تایوان تقریبا به طور قطع قویتر از ونزوئلا است.
درسهای دستگیری مادورو برای متحدان چین
سوال جالبتر این است که دستگیری مادورو چه معنایی برای جایگاه چین نزد شرکای خود در سراسر جهان دارد. طبق دادههای "AidData" (مرکز تحقیقاتی در کالج ویلیام و مری در ویرجینیا)، ونزوئلا بزرگترین دریافتکننده وامها و کمکهای دولتی چین در آمریکای جنوبی بوده و بین سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۳ حدود ۱۰۶ میلیارد دلار دریافت کرده است. بخش زیادی از این مبالغ صرف پروژههای زیربنایی ونزوئلا، بهویژه در حوزه تولید انرژی شد. در سالهای اخیر، چین به دلیل مشکلات اقتصادی ونزوئلا، تمرکز خود را بر تجدید ساختار بدهیها گذاشته است. همچنین، چین به عنوان یکی از معدود کشورهایی که تحریمهای آمریکا را نادیده میگیرد، به شریکی حیاتی تبدیل شده است. اگرچه چین تنها حدود پنج درصد از نفت وارداتی خود را از ونزوئلا تأمین میکند، اما همین مقدار برای پاسخگویی به ۸۰ درصد از تقاضای بینالمللی نفت خام ونزوئلا کافی است.
این پیوندهای اقتصادی، دو کشور را از نظر سیاسی به هم نزدیک کرده است. حمایت از ونزوئلا راهی برای چین بوده تا برای چشمانداز خود از "چندجانبهگرایی" تبلیغ کند؛ اصطلاحی برای جهانی که در آن سلطه آمریکا کمتر و نفوذ چین بیشتر باشد. در سال ۲۰۲۳، چین روابط خود با ونزوئلا را به یک مشارکت «تمامعیار» (all-weather) ارتقا داد؛ عنوانی دیپلماتیک که نشاندهنده نزدیکی بسیار است و چین آن را تنها به تعداد انگشتشماری از کشورها اختصاص میدهد. همچنین ونزوئلا بزرگترین خریدار تسلیحات چینی در آمریکای جنوبی بوده است، از جمله رادارهایی که به نظر میرسد کمک چندانی به آقای مادورو نکردند.
با این حال، در تحلیل نهایی مشخص شد که حمایت استراتژیک چین عمدتا در حد حرف بوده است. این درسی بود که ایران پیش از این، زمانی که جتهای آمریکایی در ژوئن گذشته تأسیسات هستهای آن را بمباران کردند و تنها با انتقاد (و نه اقدام) چین مواجه شدند، آموخته بود. در چند ماه گذشته، چین مرتبا استقرار نظامی آمریکا در نزدیکی ونزوئلا را محکوم کرده است. در پی حمله به کاراکاس، چین آمریکا را به دلیل نقض حاکمیت ونزوئلا محکوم کرد.
چین برای مادورو فداکاری نکرد
اما فراتر از کلمات تند، چین در لحظه نیاز برای مادورو چه کرد؟ چین سیستمهای تسلیحاتی پیشرفتهای را توسعه داده، اما نسبت به صادرات آنها (که میتواند بازدارندگی قویتری در برابر حملات آمریکا ایجاد کند) محتاط است. شرکای «تمامعیار» چین ممکن است از خود بپرسند که آیا این کشور واقعاً مایل به محافظت از آنها در برابر طوفانهای سهمگین است یا فقط میخواهد در روزهای آفتابی رفیق آنها باشد؟
ربودن مادورو همچنین یک واقعیت تلخ برای تصویر چین به عنوان یک بازیگر واقعی جهانی است. متمم ترامپ بر دکترین مونرو که در استراتژی امنیت ملی جدید آمریکا در دسامبر مطرح شد، متعهد شد که به رقبای غیرنیمکرهای اجازه ندهد نیروهای نظامی خود را مستقر کنند یا داراییهای استراتژیک را در نیمکره غربی کنترل کنند. هدف واضح بود: چین.
چند روز بعد، چین اولین سند سیاستی خود را در مورد آمریکای لاتین پس از نزدیک به یک دهه صادر کرد و این منطقه را بخش جداییناپذیر از نظم جهانی که آقای شی امیدوار است شکل دهد، توصیف کرد. تصاویر شبیهسازی رایانهای از یک بازی جنگی که در ماه دسامبر از تلویزیون دولتی چین پخش شد، ملموستر بود؛ این بازی واحدهای قرمز را در برابر دشمن آبی در نزدیکی کوبا و خلیج مکزیک قرار میداد.
چین باعث نگرانی آمریکاست
در دنیای واقعی، چین جای پای خود را در آمریکای جنوبی گسترش داده که باعث نگرانی مقامات واشنگتن شده است. تصاویر ماهوارهای نشان میدهد که چین سایتهای نظارت الکترونیکی در کوبا ساخته است. در آرژانتین، یک ایستگاه رادیویی فضای دوردست را اداره میکند. از استخراج نیکل گرفته تا تولید خودروهای الکتریکی، شرکتهای چینی در حال تبدیل شدن به یک نیروی اقتصادی در برزیل هستند.
سرمایهگذاران چینی اکنون سهامدار بخش وسیعی از زیرساختها در سراسر منطقه هستند؛ که هیچکدام بحثبرانگیزتر از مالکیت یک کنسرسیوم هنگکنگی بر بنادر دو سر کانال پاناما نیست. دولت ترامپ در حال فشار برای انتقال این بنادر به سرمایهگذاران آمریکایی است، اما چین پافشاری میکند.
صبر کردن بدون پنهان شدن
با این حال، حمله به ونزوئلا برخی از متفکران در پکن را بر آن داشته تا خواستار بازنگری در سیاست چین شوند. جین کانرونگ از دانشگاه رنمین استدلال میکند که چین باید با این واقعیت روبرو شود که هر کاری در منطقه انجام دهد، احتمالاً با آمریکا روبرو خواهد شد. او استدلال میکند که چین در حال حاضر باید در سرمایهگذاری در آنجا محتاطانه عمل کند و در عوض بر تجارت تأکید ورزد. ایده او حفظ روابط اقتصادی در آمریکای جنوبی، اما هدایت آنها به سمتی است که کمتر بار سیاسی داشته باشد تا از شعلهور شدن تنشها با آمریکای ترامپ جلوگیری شود.
مارگارت مایرز از دانشکده مطالعات بینالمللی پیشرفته جانز هاپکینز در واشنگتن میگوید بزرگترین بازندگان این وضعیت احتمالاً کشورهای آمریکای لاتین هستند که به دنبال سرمایهگذاری چین در حوزههایی میگردند که با منافع استراتژیک آمریکا تلاقی دارد. طنز ماجرا اینجاست که پیشنهاد شعاری چین - یعنی جایگزینی برای آمریکای سلطهجو - به ندرت تا این حد برای بسیاری در منطقه جذاب به نظر رسیده است. اما سرنوشت آقای مادورو نشان میدهد که چین، در حال حاضر، هم فاقد قدرت نظامی و هم فاقد اراده لازم برای وارد کردن چنین ضربه متقابلی به آمریکا است.
ارسال نظر